İŞE İADE DAVASINDA İKİ HAFTALIK HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE ARABULUCULUK SON TUTANAK TARİHİNDEN İTİBAREN Mİ YOKSA SON İMZANIN TAMAMLANDIĞI TARİHTEN İTİBAREN Mİ BAŞLAR?

İşe iade davası, işveren tarafından haksız veya geçerli bir neden olmadan işten çıkarılan işçinin, işine geri dönmesini sağlamak amacıyla açılan bir davadır. İşte bu süreçle ilgili temel noktalar özetle aşağıdaki gibidir:

-İşe iade davası, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca açılabilir. Bu madde, işçinin işten çıkarılma sebebinin geçersiz olması durumunda işe iade talebiyle dava açabileceğini ve öncesinde dava şartı olarak arabulucuya başvurma zorunluluğu olduğunu belirtir.

– İşe iade davası açabilmek için bazı şartların varlığı aranmaktadır:
– İşçinin, iş sözleşmesinin feshedildiği iş yerinde en az 30 işçinin çalışması gerekir. Bu sayı, işverenin aynı iş kolundaki tüm iş yerlerinde çalışan işçi sayısını kapsar.
– İşçinin, aynı iş yerinde en az 6 aylık kıdemi olmalıdır.
– İşçi, belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışıyor olmalıdır. Belirli süreli sözleşmelerde işe iade davası açılamaz.
– İşçi, işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili veya yardımcısı olmamalıdır.

– Süreler:
– İş sözleşmesinin feshedildiği değil, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
– Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.

– Sonuçlar:

-Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.
– Mahkeme işe iade kararı verirse, işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır.
– İşveren işçiyi işe başlatmazsa, işçiye 4-8 aylık işe başlatmama tazminatı ödenir. Ayrıca boşta geçen süre için ücret ödenmesi gerekebilir.

– Arabuluculuk:

-İşe iade davası açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinden geçilmesi gereklidir. Taraflar anlaşırsa dava sürecine gerek kalmaz, anlaşmazlık halinde ise dava açılır. İşe iade talepli arabuluculuk başvurularında anlaşmama halinde düzenlenen son tutanak tarihinden mi yoksa son imzaların tamamlanıp son tutanağın başvuran tarafa verildiği tarihten itibaren mi iki haftalık dava açma süresinin başlayacağı hususunda belirsizlik bulunmaktadır. Kanunda son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren dava açılması gerektiği belirtilse de kanaatimizce bu süre dar  yorumlanmamalıdır zira imzalar tamamlanmadığı müddetçe ve son tutanak tüm imzaları ile başvurucu tarafa verilmediği sürece son oturumun yapıldığı tarihinde son tutanak tarihi olarak belirtilmesinin bir ehemmiyeti bulunmamaktadır. Arabuluculuk sürecinde toplantıların yüz yüze mi yoksa telekonferans şeklinde mi yapılması arabulucu ve tarafların talep ve oluru ile kararlaştırabilecektir. Teknoloji çağında olduğumuz bir süreçte Duruşmaların online ve e-duruşma şeklinde yapıldığı gibi Arabuluculuk oturumlarının da telekonferans veya video konferans şeklinde de yapılması mümkündür. Bu durumlarda imzaların aynı anda atılması teknik olarak imkansızdır. Bu yüzden son tutanağın düzenlendiğinden bahsedebilmek için son imzanın tamamlanması şekil şartı değil, kurucu unsurdur. Aşağıda yer alan Bölge Adliye Mahkemesi Kararı da Arabuluculuk Daire Başkanlığı tarafından çıkarılan Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk isimli kitaba da vurgu yaparak Arabuluculuk sürecinin son tutanaktaki imzaların tamamlandığı tarihte sona ereceğine ve dava açma süresinin bu tarihten itibaren işlemeye başlayacağına hükmetmiştir.

ANKARA BAM 7.HUKUK DAİRESİN ESAS NO : 2019/2556 KARAR NO : 2019/2435
KARAR İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : AVANOS ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 08/03/2019 NUMARASI : 2019/35- 2019/123
DAVANIN KONUSU : Tespit (İşe İade İstemli)
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı işçi, iş sözleşmesinin geçerli nedene dayanmaksızın feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespiti ile işe iadesine ve boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakları ile işe başlatmama tazminatına dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı işveren, davanın yasanın öngördüğü sürede açılmadığını, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEME KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesi tarafından, 7036 sayılı kanunun 11.maddesi ile değişik 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca davanın yasal hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı gerekçesiyle hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf kanun yoluna davacı taraf başvurmuştur. Davacı vekilinin istinaf sebepleri: İş sözleşmesinin feshinden sonra yasal süre içinde arabulucuya başvurduklarını ve anlaşamama ile sonuçlandığını davalı vekilinin telekonferans yoluyla sürece katılması nedeniyle kargo ile imzaların tamamlandığını ve imzaları tamamlanmış son anlaşamama tutanağının eline yine kargo vasıtasıyla 22.01.2019 tarihinde geçtiğini 2 haftalık dava açma süresinin bu tarihten itibaren başladığını ve yasal 2 haftalık sürede 25.01.2019 tarihinde işe iade davasının açıldığını, mahkeme kararının hatalı olduğunu, ileri sürmüştür.
GEREKÇE: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. Maddesi ile hüküm altına alınan dava şartı olarak getirilen arabuluculuk müessesesi 01.01.2018 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Maddeye göre davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Aynı Yasa’nın 11. Maddesi ile ile değişik 4857 sayılı İş Kanunu’nun20. Maddesinin 1. ve 3. Maddeleri uyarınca işçi fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.” bu süre hak düşürücü süre olup, resen dikkate alınacaktır. Somut olayda fesih bildirim tarihinin 25/12/2018 tarihi olup arabulucuya 03/01/2019 tarihinde (bir ay içinde) başvurulduğu, arabuluculuk görüşmesinin 08/01/2019 tarihinde davalı vekilinin telekonferans yoluyla katılımı ile yapıldığı anlaşamama ile sonuçlandığı, arabuluculuk tutanağının arabulucu tarafından davalı vekiline kargo ile adresine gönderildiği (arabulucunun 16.01.2019 tarihli maili) davalı vekilinin 17.01.2019 tarihinde arabulucuya imza atarak arabulucuya geri gönderdiği arabulucu tarafından imzaların tamamlanması ile davacı vekiline son tutanağı 18.01.2019 tarihinde gönderdiği ve davacı vekilinin eline 22.01.2019 tarihinde geçtiği anlaşılmaktadır. Son tutanağın anlaşamama ile sonuçlanması ile davalı vekilinin telekonferans yoluyla katılması nedeniyle imzalanması işleminin tamamlanamadığı anlaşılmaktadır. Arabuluculuk süreci son tutanağın imzalarının tamamlandığı tarihte sona ermiş olup dava bu tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır. Davacı vekili sürecin tamamlandığından son tutanağın imzalarının tamamlanıp kendisine gönderilmesi ile öğrendiği ve tutanağın eline geçtiğini beyan etmiştir.
Bu nedenle dava yasal 2 haftalık süresi içinde 25.01.2019 tarihinde açılmıştır. Arabuluculuk Daire Başkanlığı tarafından çıkarılan Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk isimli kitapta da “arabuluculuk sürecinin tüm imzaların tamamlanması ile sona ereceği” ve dava açma süresinin son tutanaktaki son imzanın tamamlanması ile başlayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle mahkemece davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığına ilişkin mahkeme kararı hatalıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1/a 6. maddesinde, ” Mahkemece, tarafların davanın esasıyla ilgili olarak gösterdikleri delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması” halinde, kararın kaldırılarak yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine gönderileceği düzenlenmiştir. Maddede yer alan bağlaç “veya” olarak geçtiğine göre davanın esasıyla ilgili delillerin toplanmaması ile gösterilen delillerin hiç değerlendirilmemesi ayrı ayrı iade nedenidir. 7036 sayılı Yasa ile getirilen zorunlu arabuluculuk müessesi gereği aynı yasanın 3/14,6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Bakanlık bütçesinden ödenen arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır. Bu nedenle zorunlu arabuluculuk ücretinin devlet tarafından ödenen kısmının davada haksız çıkan taraftan re’sen alınmasına karar verilmesi hususunun da karar verilirken dikkate alınması gerekmektedir. Açıklanan nedenle mahkeme kararının kaldırılarak davanın esasına girilerek delillerin toplanarak talep hakkında karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-HMK’nın 353/1-a.6 bendi gereğince, İlk Derece Mahkemesinin KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davacı tarafından yatırılan maktu istinaf karar harcının talebi halinde iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan istinaf giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
5-HMK’nın 359. maddesinin 3. fıkrası gereği kararının tebliğ ile 302. maddesinin 5. fıkrası gereği harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin İLK DERECE MAHKEMESİ tarafından yapılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 08/10/2019 tarihinde HMK 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi.